Otyłość i rola chirurga w jej leczeniu. Pytania i odpowiedzi.


CO TO JEST OTYŁOŚĆ?

Otyłość jest stanem nadmiernego gromadzenia tkanki tłuszczowej w ciele człowieka w ilości przekraczającej jego potrzeby i naruszającym jego równowagę. Konsekwencje otyłości choć początkowo niezauważalne ostatecznie pogarszają stan zdrowia i mogą być przyczyną śmierci. Aby stwierdzić czy otyłość nas dotyczy należy policzyć BMI – czyli wskaźnik masy ciała w stosunku do wzrostu. Obliczamy go dzieląc masę ciała (w kilogramach) przez wzrost (podany w metrach) podniesiony do drugiej potęgi. o otyłości mówimy wtedy gdy BMI jest większy lub równy 30 kg/m2 a o otyłości patologicznej gdy przekracza 40 kg/m2

CO POWODUJE WYSTĄPIENIE OTYŁOŚCI i CZY JEST ONA PROBLEMEM SPOŁECZNYM?

Zwiększona podaż kalorii i spożywanie przetworzonych węglowodanów oraz brak aktywności fizycznej to główne przyczyny wzrostu częstości występowania otyłości brzusznej. Na podstawie badań naukowych wykazano, że u podstaw otyłości leżą zaburzenia hormonalne. Neurohormonem odpowiedzialnym za nadmierne łaknienie i uczucie przyjemności z jedzenia jest grelina. To jej nadmiar otwiera za nas lodówkę i zachęca do niepohamowanego jedzenia.
w Polsce w ciągu ostatnich kilkunastu lat prawie dwukrotnie wzrosła liczba ludzi otyłych a schorzenie to dotyczy nie tylko dorosłych ale coraz częściej dotyka młodzieży. Jest więc to poważny problem dla społeczeństwa na całym świecie szczególnie w krajach rozwiniętych.

CZY OTYLI ŻYJĄ KRÓCEJ?

Otyłość oraz powiązany z nią zespół metaboliczny prawie siedmiokrotnie zwiększa ryzyko rozwoju cukrzycy typu II oraz dwukrotnie zwiększa wystąpienie miażdżycy oraz jej następstw w postaci nadciśnienia tętniczego, choroby niedokrwiennej serca, udaru mózgu. Ryzyko zgonu natomiast jest prawie dwukrotnie większe w grupie ludzi otyłych w stosunku do ludzi z prawidłową masą ciała.

CO TO JEST CUKRZYCA i CZY MOŻNA JEJ ZAPOBIEC?

Cukrzyca to choroba związana z nieprawidłowym poziomem cukru we krwi wynikającym z niedostatecznego wydzielania insuliny przez trzustkę. Nieprawidłowo leczona wieloletnia cukrzyca powoduje uszkodzenie naczyń głównie nerek, mózgu, oczu, serca i nóg. Można zapobiec wystąpieniu cukrzycy lub opóźnić jej wystąpienie poprzez zmianę stylu życia. Najważniejsza jest utrata nadmiaru wagi ciała poprzez stosowanie odpowiedniej diety oraz ruch.
Najbardziej polecaną dietą jest dieta śródziemnomorska bogata w tak zwane „dobre tłuszcze” oraz owoce i warzywa zawierające dużo błonnika.
Ruch w każdej postaci jest dobrodziejstwem dla naszego ciała. Codzienny spacer znacząco zmniejsza częstość występowania zawału serca, udaru mózgu oraz zmniejsza poziom cukru we krwi „uczulając” organizm na insulinę.

CO TO JEST MIAŻDŻYCA i JAKIE SĄ JEJ KONSEKWENCJE?

Miażdżyca to choroba naczyń krwionośnych polegająca na odkładaniu się w ich świetle blaszek miażdżycowych składających się głównie z tłuszczów. Szczególnie zagrożeni jej rozwojem są ludzie otyli z zaburzeniami poziomu glukozy i cholesterolu we krwi oraz palacze papierosów. Zmniejszenie światła naczyń i upośledzenie przepływu krwi do ważnych narządów jest czynnikiem sprawczym choroby niedokrwiennej serca, zawału serca, udaru mózgu, nadciśnienia tętniczego czy niedokrwienia kończyn dolnych.

CZY MOŻNA SAMEMU WALCZYĆ z OTYŁOŚCIĄ ?

Najważniejszą rzeczą w leczeniu otyłości jest zdanie sobie sprawy z powagi własnej choroby i silna motywacja do walki z nią. Otyłość jest poważnym stanem i stosowanie diety oraz aktywności ruchowej bez posiadania odpowiedniej wiedzy może nam zaszkodzić zamiast pomóc. Jest wiele diet opisywanych w prasie czy internecie których skuteczność i bezpieczeństwo stosowania nie jest udowodniona. Najmądrzejszym postępowaniem jest zwrócenie się do specjalisty dietetyka celem ułożenia zbilansowanej diety zawierającej wszystkie niezbędne składniki pokarmowe. Również ułożenie planu ćwiczeń codziennych pod okiem specjalistów pomoże uniknąć przeciążenia układu krążenia i kontuzji narządu ruchu.
Stosowanie „cudownych tabletek na odchudzanie” nie jest zalecane z powodu niewielkiej ich skuteczności szczególnie przy braku chęci do ograniczenia spożywania niedozwolonych pokarmów i braku aktywności fizycznej.

W JAKIM PRZYPADKU i KIEDY NALEŻY ZWRÓCIĆ SIĘ DO CHIRURGA CELEM LECZENIA OTYŁOŚCI ?

Leczenie chirurgiczne jest wskazane w otyłości patologicznej czyli u chorych z BMI powyżej 40 oraz chorych z BMI pomiędzy 35 a 40 z towarzyszącą cukrzycą, którą dzięki operacji i wiązanej z nią utratą wagi ciała będzie można skuteczniej leczyć. Ta forma leczenia jest szczególnie polecana osobom z podwyższonym poziomem „hormonu otyłości” – greliny, gdyż u nich inny sposób walki z otyłością jest z góry skazany na niepowodzenie. Warunkiem niezbędnym do podjęcia leczenia jest brak efektu lub niewystarczający wynik leczenia otyłości metodami zachowawczymi tj. dietą, ruchem czy farmakologicznie przy zapewnieniu przestrzegania diety i regularnych kontroli lekarskich praktycznie do końca życia.
Aktualnie w Polsce 1,2 miliona chorych na wskazania do operacyjnego leczenia otyłości a wyniki tych operacji potwierdzają, że są skuteczne w walce z nią, trwale zmniejszać nadwagę i powodując ustąpienie chorób towarzyszących jak np. cukrzycy typu II.

JAKIE SĄ MOŻLIWOŚCI LECZENIA CHIRURGICZNEGO OTYŁOŚCI?

Zabiegi operacyjne otyłości naszą nazwę operacji bariatrycznych. Wszystkie można wykonać metodą małoinwazyjną – sposobem laparoskopowym. Zabiegi dzieli się na dwie zasadnicze grupy:
Pierwszą stanowią operacje ‚restrykcyjne’ mające na celu ograniczenie objętości zjedzonego posiłku przez zmniejszenie pojemności żołądka. Można to osiągnąć na przykład poprzez laparoskopowe przewiązanie żołądka opaską regulowaną lub poprzez laparoskopowe wycięcie fragmentu żołądka – tzw rękawową resekcję.
Do drugiej grupy należą operacje ‚wyłączające’ mające na celu wytworzenie nowej drogi dla pokarmu z ominięciem fragmentu żołądka odpowiedzialnego za uczucie łaknienia oraz części jelita w której następuje jego wchłanianie. Dzięki temu tylko część pokarmu trafia do krwi i odżywia organizm co pozwala trwale zmniejszyć masę ciała oraz skuteczniej kontrolować lub wyleczyć cukrzycę.

CZY LECZENIE CHIRURGICZNE JEST BEZPIECZNE?

Choć leczenie operacyjne wiąże się z możliwością wystąpienia powikłań podczas i po zabiegu chirurgicznym, to jest ono uznane za najskuteczniejszą metodę walki z otyłością. Obarczone jest umiarkowanym ryzykiem zgonu w stosunku do samej choroby, która jest bezpośrednim zagrożeniem dla życia.

Otyłość to poważny problem społeczny często niezauważany i bagatelizowany przez chorych oraz lekarzy. Otyłość jest chorobą przebiegającą skrycie i grożącą bardzo poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi. Powinno to zmuszać nas do zwrócenia na nią szczególnej uwagi i podjęcia niezwłocznego leczenia. 

 

Lek.med. Marcin Krywiak
specjalista chirurgii ogólnej i onkologicznej